Deurne.blog.com

Dat St-Fredegandus niet meer zonder toezicht mag betreden worden wegens haar slechte staat is ronduit lachwekkend. Reeds 10 jaar terug maakte ik samen met mijn echtgenote een eindwerk voor het seminarie Volkskunde aan de KU Leuven voor de gerenommeerde volkskundige prof. Stefaan Top. Dit eindwerk (met overvloedig beeldmateriaal) was eigenlijk naast de algemene beschijving van de begraafplaats één grote aanklacht tegen de vele bouwvallige zerken. Enkele jaren nadien slaagde Turninum erin om de begraafplaats te laten omvormen tot een begraafpark-in-aanleg.

Ondanks de deplorabele huidige toestand is de huidige toestand één van de beste van de afgelopen 10 jaar en mogen de huidige vaststellingen zeker en vast niet leiden tot het afschermen van ons Deurnese funeraire erfgoed maar een aansporing vormen om serieuze middelen te investeren in deze parel van funeraire kunst.

N.B. : de bijgevoegde foto’s trok ik niet 10 jaar terug maar begin april ll. !

Bron : Gazet van Antwerpen

05/06 Grafzerken wankelen

Begraafplaats Sint-Fredegandus aan de Lakborslei in Deurne is sinds kort gesloten buiten de diensturen. Een aantal grafzerken verkeert in zo’n slechte staat dat het stadsbestuur het niet langer aanvaardbaar vindt om de begraafplaats zonder toezicht open te laten.

In een brief die aan het toegangshek van de begraafplaats hangt, wordt tekst en uitleg gegeven over de sluiting. Daarboven hangt een bordje dat het betreden van de begraafplaats, tijdens de diensturen, op eigen risico gebeurt. “Een noodzakelijke maatregel, want sommige grafmonumenten zijn in slechte staat en kunnen een gevaar opleveren voor de bezoekers”, zegt Jorn Verbeeck op het kabinet van de schepen van Begraafplaatsen Guy Lauwers (sp.a).

“Sommige zerken en monumenten zijn zwaar vervallen en wankel. Het risiso dat een zerk omvalt, is niet denkbeeldig. Daarom is beslist om de begraafplaats voor een bepaalde periode te sluiten buiten de diensturen. Hoelang dat gaat duren, weten we nog niet, maar volgende week is er een overleg gepland met het Deurnese districtsbestuur. Tot dan zal de maatregel zeker behouden blijven”, zegt Jorn Verbeeck.

Hoe de toekomst van Sint-Fredegandus eruitziet, blijft voorlopig koffiedik kijken. “Ofwel kiezen we ervoor om de verloederde zerken en monumenten te restaureren en maken we een budget vrij. Een andere optie is om een aantal van de zerken niet te restaureren en eventueel te verwijderen.”

Het plan om van Sint-Fredegandus een begraafpark te maken, wordt alvast niet opgeborgen. “Die keuze hebben we in het verleden al gemaakt en in de praktijk wordt de site door veel mensen nu al gebruikt als park”, zegt Verbeeck.

Ludo Peeters, de voorzitter van de heemkundige vzw Turninum, begrijpt de beslissing van de stad niet. “Dat sommige zerken wankel zijn, is geen argument. Omdat een zerk geen fundament heeft, is die altijd wankel. In de redenering van het stadsbestuur moeten dus alle begraafplaatsen dicht.”

Voor Turninum is het evenmin aanvaardbaar dat er nog monumenten, beschermd of niet, verdwijnen. “De laatste zerken zijn een tijd geleden weggehaald en de afspraak is dat er niets meer verdwijnt. Maar dat volstaat niet, in het verleden was er een bescheiden budget van 15.000 euro op jaarbasis voor het onderhoud en de restauratie van zerken en monumenten. Nu gebeurt er niets meer. Ik ben dus benieuwd wat de gesprekken volgende week gaan opleveren”

Patrick VAN DE PERRE Karin VANHEUSDEN

Een gróóte overwinning voor het erfgoed in Deurne : voortaan zal het St-Fredeganduskerkhof in zijn totaliteit behouden blijven.  Nu zijn er op het niet-beschermde gedeelte wel veel graven zoals er dertien in een dozijn zijn maar daartussen staan ook nog echte pareltjes die nu niet langer gevaar lopen.

Toch hoop ik dat er op termijn nog enkele van de minder artistieke graven plaats kunnen maken voor een ereperk zodat prominente Deurnenaren niet op het ereperk van het Schoonselhof begraven moeten worden.

Als een echte tafofiel (ja, dat is een echt woord, maar je zal wel creatiever moeten zijn dan gewoon wat te ‘Googlen’ om het terug te vinden, tafofilie mag zeker niet verward worden met thanatofilie of necrofilie !) was ik ook altijd begaan met het St-Fredeganduskerkhof.  In mijn studentenjaren zorgde ik zelfs voor enige academische erkenning door samen met mijn (toen nog) toekomstige echtgenote tientallen foto’s van de (toen nog) verwaarloosde toestand te bundelen in een dossier voor de bekende volkskundige prof. Stefaan Top.

Bron : Gazet van Antwerpen 

27/02 Turninum wint na strijd van dertig jaar

De graven op het niet-geklasseerde gedeelte van het Sint-Fredegandus-begraafpark in Deurne worden niet langer verwijderd. “Hiermee zijn alle grafmonumenten van Sint-Fredegandus beschermd na een strijd van ongeveer 30 jaar”, zegt Ludo Peeters, voorzitter van vzw Turninum-Volksmuseum.

Sint-Fredegandus of “het Père Lachaise van Antwerpen” is een van de drie kerkhoven in België die eind jaren ‘70 als eerste werden beschermd als funerair erfgoed. De 5,6ha grote begraafplaats telt ongeveer 1.800 graven, waarvan honderden monumentale in belle epoque, art deco of art nouveau-stijl. Op Sint-Fredegandus wordt al 1.500 jaar begraven. “Pas vanaf 1804, na het verbod van Napoleon rond kerken te begraven, heeft Sint-Fredegandus aan belang gewonnen. De kerkhoven in de stad, zoals Willibrordus of ‘t Groen Kerkhof op de Groenplaats, gingen dicht. In de plaats kwam het Kielkerkhof, maar de katholieke adel en burgerij werden liever niet begraven in niet-gewijde grond en met hun voeten in ‘t water. Het kerkhof liep nogal eens onder. Beroemdheden op Sint-Fredegandus zijn volksvertegenwoordiger en mentor van Hendrik Conscience Jan De Laet, oud-burgemeester Alfons Hertogs, Jos Schadde, architect van onder meer de Oude Beurs en graaf Gérard Legrelle.”

Op het niet-geklasseerde gedeelte van Sint-Fredegandus werd van ‘20 tot begin ‘70 begraven. “We hebben een heuse strijd gevoerd om te verhinderen dat dit gedeelte werd omgevormd tot buurtpark, waardoor alle graven zouden verdwijnen. Samen met Mieke Vogels en architect Chris Vermandere heeft vzw Turninum mee bepaald hoe dit gedeelte werd heraangelegd als begraafpark. Met de reconstructie van een grafheuvel, een paviljoentje, de aanplant van 185 notelaars en een amfitheater.”

Tot nog toe werden alle graven na het verlopen van de concessie ontruimd en verwijderd. De stad heeft nu beslist om de graven te behouden. “Bijzonder goed nieuws na 30 jaar strijd, want ook hier staan pareltjes. Hopelijk gaat de stad nog een stapje verder en stelt ze een ambtenaar aan die de renovatie van dit waardevol funerair erfgoed aanstuurt. Verder steunt het district Deurne ons voorstel om begraafplaatsen ’s nachts opnieuw af te sluiten, want bijna wekelijks worden op Sint-Fredegandus waardevolle kunstwerken van de graven gestolen of kapotgemaakt.”

Karin VANHEUSDEN

Rondleidingen op Sint-Fredegandus, info www.turninum.ch.vu